“Vefa” – Over herinnering, dankbaarheid en collectieve stilstand

Er zijn steeds meer dagen dat ik met tranen in mijn ogen naar mijn scherm staar.
Een kind, verbrand.
Een moeder, haar hongerige kind in haar armen.
Een journalist, levend in brand.
Beelden die schreeuwen, zonder woorden.

En dan klik ik op “like”.
Niet omdat ik het leuk vind. Absoluut niet.
Maar omdat ik de persoon die het deelt, wil steunen.
Omdat ik wil dat anderen het ook zien.
En toch blijft het knagen. Wat zegt die “like” nog, als hij verdwijnt in de digitale ruis?

Onze herinnering is kort. Collectief kort.
Wat zijn we snel vergeten.

We waren boos toen George Floyd stierf. De straten van de wereld kleurden zwart en wit en bruin en alle tinten van protest.
We spraken over systemisch racisme. Over privileges. Over rechtvaardigheid.
En toen?
We gingen verder.

We protesteerden voor vrouwenrechten. Tegen femicide.
Voor de vrijheid om te kiezen. Te leven. Te ademen.
En toen?
We gingen verder.

We waren woedend toen onze vrijheid beperkt werd. Avondklokken. Samenzijn verboden. Liefde op afstand. Rouw op afstand.
En toen?
We vergaten.
Alsof het een hoofdstuk was dat gesloten kon worden, terwijl de naschokken nog voelbaar zijn.

Wat gebeurt er met een samenleving die steeds vergeet?
Die zijn verontwaardiging afwisselt met apathie?
Die vergeet waaróm we ooit vochten?

Ik wil vandaag een woord met jullie delen.
Een woord uit het Turks: “Vefa.”

Letterlijk betekent het: trouw blijven aan liefde, vriendschap, herinnering.
Maar het is zoveel meer.
In onze cultuur zeggen we: zelfs als iemand je twintig jaar geleden een glas water gaf, dan behandel je die persoon vandaag nog steeds met liefde, met respect.
Vefa is waardigheid.
Het is dankbaarheid met een geheugen.

Waarom hebben we geen vefa voor de mensen die op straat stonden voor onze rechten?
Voor klokkenluiders die hun levens op het spel zetten?
Voor de activisten die zijn vermoord, opgesloten, verbannen?
Voor de schrijvers, artiesten, sporthelden die hun podium gebruikten om de waarheid te spreken?

Denk aan Nelson Mandela. Malcolm X. Martin Luther King.
Aan Bob Marley. Mohammad Ali. Nina Simone.
Aan Rosa Parks. Assata Shakur.
Aan de jonge vrouwen in Iran die hun stemmen verheften en daarmee hun leven riskeerden.
Aan de docenten die opkwamen voor vrijheid van onderwijs.
Aan de mensen die vochten tegen het apartheidsregime.
Aan de LGBTQIA+ community die decennialang onzichtbaar moest blijven – en nu, onder druk, opnieuw moet vechten.

Zijn we hun vefa niet verschuldigd?

Zouden zij vandaag, in onze digitale stilte en onze snelle vergetelheid, nog herkennen waar we voor staan?

Als zij vandaag zouden kijken – zouden ze denken: ja, mijn strijd had zin?

Of zouden ze ons aankijken en vragen: waarom zwijgen jullie?

Het is niet te laat.

Elke dag is een nieuwe kans om op te staan.
Om ergens voor te staan.
Om je vefa te tonen aan hen die de weg vrijmaakten.
Aan hen die nu lijden, en wiens pijn we slechts “liken”.

Sta op. Spreek. Deel. Protesteer. Schrijf. Leer. Herinner.

Wat je ook doet: Wees. Niet. Stil.

#Gaza #Soedan #Congo #Myanmar #BLM #Vrouwenkiesrecht #Mensenrechten #Principes